Drewniane "gołębie" nad Brodnicą

Radosław Stawski
04.08.2017 13:46
A A A
.

. (.Foto (FOTOPOLSKA.EU): Widokówka z panoramą Brodnicy w okresie I wojny światowej - w 1915 roku. Uwagę zwracają trzy samoloty z charakterystycznym kształtem skrzydeł i ogonów. Najprawdopodobniej były to aeroplany typu 'Taube', czyli 'gołąb' produkowane w Austrii i na licencji w Niemczech.)

Na widokówce z panoramą Brodnicy z 1915 roku widać nad miastem kilka zapewne namalowanych samolotów. Co to za maszyny? Po długich poszukiwaniach wyszło na to, że mogły to być austriacko-niemieckie aeroplany typu "Taube", czyli "gołąb"

Prawdopodobnie na widokówce z okresu I wojny światowej widać samoloty produkowane w dolnośląskich zakładach lotniczych w ówczesnym Liebau (obecnie Lubawka), gdzie pracował austriacki pionier lotnictwa Igo Etrich, pochodzący z czeskiego Trutnova lub w berlińskich zakładach Edmunda Rumplera. Samoloty "Taube" produkowali bowiem również Niemcy, jako samoloty do zadań szkoleniowych i rozpoznawczych. Kształt skrzydeł został opatentowany w 1909 roku m.in. w Austrii, lecz nie w Niemczech, z uwagi na wcześniej publikowane prace prof. Friedricha Ahlborna o nasionach "Zanonia monocarpia" mogących szybować na dalekie dystanse. Cała sprawa zakończyła się rozprawami w sądzie i wyprodukowaniem mnóstwa podrobionych "Taube".
Zacznijmy jednak od początku. Otóż w roku 1910, po 6 latach badań i eksperymentów wspomniany Igo Etrich zaprojektował w warsztacie w Wienner Neustadt samolot o nazwie "Taube", czyli gołąb. Prototyp oblatany został 30 kwietnia 1910 roku.
Wcześniej, bo w roku 1906, inny austriacki konstruktor Edmund Rumpler założył w Berlinie biuro techniczne przekształcone w 1908 roku w firmę "Edmund Rumpler, Luftfahrzeugbau" zmienioną 1909 w "Rumpler-Luftfahrzeugbau GmbH" i 1914 roku w "Rumpler-Werke GmbH". Oprócz licencyjnego jednopłatu "Etrich-Taube" (Rumpler-Taube) produkował on również własny dwupłatowiec do celów rozpoznawczych.
Na widokówce widać zapewne pierwsze modele samolotów rozpoznawczych Edmunda Rumplera, który w 1913 przyjął obywatelstwo niemieckie. Najbliższe Brodnicy w tym czasie lotnisko (17. Oddziału Polowych Pilotów 17. Korpusu 8. Armii) znajdowało się wówczas w Iławie (dowódcą był kpt. Dincklage).
Po wykupieniu licencji przez niemieckie przedsiębiorstwo Rumpler, ostatecznie samolot o nazwie Etrich - Rumpler "Taube" produkowany był w Austrii i w Niemczech jako jednosilnikowy jednopłat o drewnianej konstrukcji. Kadłub stanowiła drewniana kratownica częściowo pokryta płótnem. Płótno pokrywało również w całości drewniane skrzydła wraz z poziomym statecznikiem i pionowym, wykonanym z rur. Aeroplan prowadził jeden pilot.
Z małego warsztatu w Wienner Neustadt konstruktor Igo Etrich przeniósł się do Liebau (Lubawka) na Dolnym Śląsku, gdzie w 1910 roku założył szkołę pilotów. Tam też zbudował zakłady lotnicze pod nazwą Etrich Flieger Werke GmbH, w których był głównym konstruktorem. W okresie I wojny światowej produkowano tu samoloty dla armii austro-węgierskiej w wersjach z 1912 roku pod nazwami A. I "Taube" i A.II "Taube". Ostatni z nich okazał się sukcesem. Był to jednopłatowy górnopłat z jednym silnikiem i dwoma miejscami dla pilotów. W części silnikowej pokrycie stanowiła aluminiowa blacha lub sklejka. Płatowiec usztywniano za pomocą licznych drutów i zewnętrznego dźwigara pod skrzydłami. Wyróżniały go skrzydła i usterzenie poziome przypominające ptaka w locie, a ściślej gołębicę. Rozpiętość skrzydeł wynosiła 13,5-14,5 m, prędkość maksymalna 100 km/h, pułap 2000 m, a zasięg około 140 km. Podwozie o skomplikowanej amortyzacji stanowiły dwa koła rowerowe i ogonowa płoza. Zaletą samolotu była stabilność i tendencja do samowyrównywania lotu. Był łatwy w obsłudze i pilotażu oraz stosunkowo tani w produkcji. Na "gołębiach" dokonywano wiele przelotów, ustanawiano rekordy i brano udziały w pokazach lotniczych. Sprzedawano je też za granicę - do Wielkiej Brytanii, Włoch, Rosji i Chin. Do minusów zaliczano słabą manewrowość, równie słabą widoczność z kabiny pilota i niezbędność długich lotnisk. Problematyczna była też wytrzymałość. Bomby rzucano na cele ręcznie. Przy braku opatentowania skrzydeł samolotu w Niemczech - tutejsze zakłady zaczęły produkcję "swoich" skrzydeł, a potem kompletnych samolotów. Ostatecznie niemieckie lotnictwo wojskowe (Fliegertruppen) - nie licząc lotnictwa marynarki i lotnictwa bawarskiego, zakupiło przynajmniej 134 samoloty "Taube" produkcji Rumpler, 113 Jeannin, 90 Gotha, 37 Albatros, 12 Halberstadt, 8 DFW, 6 Caspar, 3 Euler, 2 Aviatik, 1 LFG Roland, 1 Goedecker i 62 niesprecyzowanych typów (w większości Rumpler, Albatros i Jeannin). Austriacki wynalazca skierował sprawę do sądu, grożąc nawet konfiskatą podróbek.
W 1913 roku Etrich zakończył prace nad rozwijaniem konstrukcji, a wersją z 1913 roku była najlepszą odmianą tych samolotów. Produkcję "Taube" przejęła również inna austriacka firma z oznaczeniem Lohner - "Taube". Co ciekawe to fakt, że właśnie niemieckie samoloty typu "Taube" na początku I wojny światowej, bo w 1914 roku dokonywały pierwszych w historii wojny w powietrzu nalotów na Francję i dalej, na Anglię. "Gołębie" wycofano z produkcji w 1922 roku.

Współpraca Stefan Albrecht

Na podstawie publikacji Muzeum Lotnictwa Polskiego.
W. Bączkowski, Samoloty bombowe pierwszej wojny światowej, Warszawa, WKiŁ, 1986.
Źródła internetowe:
https://de.wikipedia.org/wiki/Feldfl%C3%BCchter#cite_note-Kolbeck-1
http://www.buddecke.de/9flugzeug.html
https://en.wikipedia.org/wiki/Feldflieger_Abteilung
https://de.wikipedia.org/wiki/Feldluftschiffer
https://de.wikipedia.org/wiki/Edmund_Rumpler
https://de.wikipedia.org/wiki/Rumpler-Werke
https://de.wikipedia.org/wiki/Luftstreitkräfte_(Deutsches_Kaiserreich)

Zobacz więcej na temat:

Komentarze (1)
Zaloguj się lub komentuj jako gość
  • Gość: gość

    Oceniono 1 raz 1

    Ta widokówka to ewidentny fotomontaż jakich wtedy było wiele.

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX