W Niemczech pisze o Brodnicy

Radosław Stawski
04.10.2017 18:05
A A A
.

. (Fot. Radosław Stawski: Astrid Kranefeld podczas niedawnej wizyty na Pojezierzu Brodnickim)

Pochodząca z Buku Góralskiego i Jabłonowa Astrid Kranefeld we wrześniu po raz trzeci odwiedziła powiat brodnicki. Niemka mieszkająca obecnie w Dortmundzie redaguje tam pismo dla przesiedleńców o aktualnych wydarzeniach i historii naszego powiatu. Jednym z ważnych źródeł informacji jest Czas Brodnicy

Astrid Kranefeld (z domu Wruck) wywodzi się z ewangelickiej rodziny Block, która osiadła w Buku Góralskim około roku 1787. Wynika więc z tego, że jej przodkowie przybyli tu na fali tak zwanego osadnictwa fryderycjańskiego - bo tak nazwano akcję osadniczą po I rozbiorze Polski, zainicjowaną przez króla Prus Fryderyka II, która miała na celu wykorzystanie gospodarcze nieużytkowanych dotąd terenów (bagna, lasy) oraz trwałe przywiązanie kolonizowanych obszarów z państwem pruskim poprzez ściągnięcie niemieckojęzycznych bądź protestanckich osadników. W taki sposób w jednym z gospodarstw w Buku Góralskim osiedliła się i mieszkała przez pokolenia rodzina Block. Tu urodziła się też jej matka. W listopadzie 1936 roku rodzice pani Astrid zawarli małżeństwo i wyprowadzili się do pobliskiego Jabłonowa, gdzie w 1942 roku, a więc w czasie wojny, urodziła się Astrid. Miała dwóch braci. Jeden zginął w wypadku samochodowym w 1948 roku. Z drugim, Harrym, zdołała odwiedzić po raz pierwszy okolice Brodnicy. Było to w sierpniu 2000 roku. Odszukała wówczas rodzinny dom w Jabłonowie oraz w Buku Góralskim, gdzie od listopada 1945 roku w gospodarstwie rodziny Block osiedlili się i mieszkają państwo Molenda.

Przesiedlona po wojnie

- W styczniu 1945 roku, mając dwa i pół roku wyjechałam wraz z rodzicami Wruck z Jabłonowa, rodziną Block z Buku Góralskiego oraz z innymi w kierunku Niemiec - wspomina pani Astrid Kranefeld. - Wkrótce jednak nasze rodziny musiały się rozdzielić. Moja mama wraz z trojgiem dzieci i moją siostrą, z jednym dzieckiem, dotarliśmy do miasta Pasewalk po drugiej stronie Odry od Szczecina, skąd już pociągiem dojechaliśmy do Danii. Tu osiedliśmy w jednym z obozów specjalnie zbudowanych dla uchodźców ze Wschodu. Zamieszkało tam około 200 tys. ludzi. Przebywaliśmy tam do czerwca 1947 roku. Gdy mogliśmy wyjechać - udaliśmy się do ojca, który przebywał koło Lipska i już razem dotarliśmy do małej wsi pod Dortmundem w Zagłębiu Ruhry, gdzie osiedliśmy na dłużej. Tu chodziłam do szkoły i tu wyszłam za mąż. Z mężem doczekaliśmy się jednego dziecka. W 1963 przeprowadziliśmy się do miasta Bochum. Kilkanaście lat temu przeprowadziłam się ponownie, tym razem do Dortmundu, gdzie mieszkam obecnie.

Wiadomości w Niemczech wprost z Czasu

Niemka nie mówi po polsku, toteż podczas pobytu u nas i zwiedzaniu Pojezierza Brodnickiego pomagał jej i tłumaczył rozmowy Stanisław Meyer z Brodnicy. Astrid Kranefeld przejęła obowiązki nieżyjącego już Rudolfa Birkholza w 2014 roku. Obecnie zbiera informacje na temat wydarzeń z powiatu brodnickiego, opracowuje je i rozpowszechnia po całych Niemczech. W tym celu korzysta też z internetowych wersji artykułów zamieszczonych w "Czasie Brodnicy". Nośnikiem informacyjnym jest tu pismo pod tytułem "Rundblink von Amtsturm", które można przetłumaczyć z grubsza, jako "Panoramę (widok) z wieży (krzyżackiej)". Pismo ukazuje się dwa razy w roku w nakładzie 200 egzemplarzy w sześciostronicowym opracowaniu.
- W 80 procentach odbiorcami tego pisma są dawni, niemieckojęzyczni mieszkańcy powiatu brodnickiego, zamieszkali w Niemczech - wyjaśnia Astrid Kranefeld. - Pozostali czytelnicy to dzieci i wnuki z tych rodzin.

Cmentarze ewangelickie

Pani Kranefeld wcześniej udostępniła m.in. na potrzeby naszej gazety wykaz cmentarzy ewangelickich w regionie brodnickim z lokalizacją. A były to 34 miejsca. Jak wynika z jej notatek, do tej pory staraniem R. Birkholza odsłoniono tablice przy nekropoliach ewangelickich w 15 miejscach: 1. Brodnica (31.10.2001), 2. Niewierz (19.06.2004), 3. Karbowo (23.07.2004), 4. Jabłonowo (listopad 2007), 5. Lidzbark - stary cmentarz (maj 2007), 6. Bryńsk Kolonia (2009), 7. Mszano (5.06.2009), 8. Szafarnia (6.06.2009), 8. Zbiczno (18.09.2010), 9. Zarośle (18.09.2010), 10. Ciche (18.09.2010), 11. Brodnica (maj 2011), 12. Sumowo (11.09.2011), 13. Bobrowo (27.04.2012), 14. Pokrzydowo (27.04.2012), 15. Chojno (12.07.2013).

Wszystkie cmentarze ewangelickie w regionie brodnickim z jej listy:

1. Adamowo/Adamsdorf, 2. Bobrowo/Bobrau - Hochwald, 3. Brodnica/Starsburg - "Park", 4. Brodnica/Starsburg - Kriegerfriedhof, 5. Bryńsk Kolonia/Langendorf - Kiefernwald - Lidzbark, 6. Bukowiec/Bukowitz - Gestrüppfläche, 7. Chojno/Fichtenwalde - Hochlaubwald, 8. Ciche/Cziche - Hochwald, 9. Frydrychowo/Friedrichshuld, 10. Glinki/Glinki - Hochwald, 11. Górale/Goral - Hochwaldanfang, 12. Gorczenica - Kominy/Gr. Gorschen - Komini - Kiefernwald, 13. Górzno/Gorzno - letzter unbelegter Teil am Hang Gestrüpp, 14. Grzybno/Griewenhof - hintere Rasenfläche, 15. Jabłonowo/Goßlershausen - Hochwald am Hang, 16. Kamień/Kamin - Hochwald, 17. Karbowo/Karben - "Park", 18. Kawki/Hermannsruhe - lockerer Hochlaubwald um Kirche, 19. Konojady/Konojad - hintere wüste Fläche, 20. Kruszyny/Gr. Krusin - Gestrüppfläche, 21. Lidzbark/Lautenburg, 22. Małki/Malken - Baumhang?, 23. Mszano/Mszanno - Friedschofsmauer hinter kath. Kirche, 24. Niewierz/Neuheim - Hohlaubwald, 25. Płowęż/Plowenz - Hügel mit Hochwald, 26. Pokrzydowo/Gottfriedsfelde - Baumgruppe, 27. Słup/Slup - Grasfläche in der Feldmark, 28. Sumowo/Gr. Summe - Hochlaubwald, 29. Szafarnia/Fortshausen. 30 Szczepanki/Dietrichsdorf - neue Teil mit Friedhofshalle, alter Teil als Wiesenparkplatz, 31. Wądzyń/Wonsin - Hochlaubwald, 32. Zarośle/Zarosle - Kiefernwaldende, 33. Zbiczno/Zbiczno - Hochlaubwald, 34. Zgniłobłoty/Königsmoor - Gestrüppfläche, 35. Brudzawy/Gr. Brudzaw - Anhöhe mit Fliedrehecke.

Zobacz więcej na temat:

Skomentuj:
Zaloguj się lub komentuj jako gość

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX